Frankfurt handelt in twee valuta. Er is de munt waarmee de glazen torens langs de Main dealen — de euro, in cijfers die te groot zijn om voor te stellen — en er is er één die een korte wandeling ten zuiden van de rivier wordt geschonken, troebel en scherp, afgemeten in een geribbeld glas en berekend per kan. Leer de tweede en de hele temperatuur van de stad verandert: de financiële hoofdstad van het continent blijkt zijn echte boekhouding in cider te doen.
De kan, het glas, het ritueel
Voordat we naar de zaken gaan, een beetje vocabulaire, want het bespaart je een verloren indruk aan tafel. De drank is Apfelwein — appeldrank, al smaakt het veel meer naar een kurkdroge cider dan naar iets zoets. De lokale bevolking noemt het Ebbelwoi, of simpelweg Stöffche, "het spul". Het arriveert in een Bembel, de ronde grijze stenen kan geglazuurd in kobaltblauw die je op elke plank ziet gestapeld, en je schenkt het in een Geripptes uit: een tumbler gesneden met ruitvormige ribbels die het licht vangt en, nog handiger, een vette hand belet zijn grip te verliezen. Een enkel glas is een Schoppen, ruwweg 0,3 liter, en in de hele stad kost het ergens tussen €2,30 en €2,50 — een prijs die zo stabiel is dat het als eigen wisselkoers werkt, een die nauwelijks is bewogen terwijl al het andere steeg.
Je kunt het pur (puur) drinken, sauer gespritzt (aangelengd met bruiswater, als de zurigheid je verrast), of süß (met limonade, wat geen enkele lokale boven de twaalf zal toegeven te bestellen). Het eten erbij verandert zelden van kroeg tot kroeg: Handkäse mit Musik, een doorzichtige zuremelkkaas bedolven onder rauwe uien, de "muziek" zijnde wat de uien later met je doen; Frankfurter Schnitzel geserveerd met de koude zevenkruidengroene saus van de stad; Rippchen mit Kraut, gezouten varkensvlees met zuurkool. Hoofdgerechten liggen bijna overal rond de €10–18. Wat echt verandert van deur tot deur is de ruimte, het publiek, en hoe sierlijk een gezelschap van zes wordt ontvangen op een vrijdagavond — waar de rest van deze gids voor is.
Sachsenhausen: het hartland
De meeste ciderhuizen clusteren op de zuidoever van de Main, in Sachsenhausen, op tien minuten loopafstand van elkaar rond de Schweizer Straße en de geplaveide straatjes ten oosten ervan. Je kunt er drie op een avond te voet doen en nooit een route plannen die ingewikkelder is dan "bergafwaarts, richting de rivier."
Begin waar iedereen vanaf meet. Apfelwein Wagner (Sachsenhausen, aan de Schweizer Straße) schenkt sinds 1931, is nu in derde generatie familiebedrijf, en perst nog steeds zijn eigen cider — het is de maatstaf waarmee elke andere taverne in deze gids stilletjes wordt vergeleken. Het is ook de meest vergevingsgezinde plek om zonder plan aan te komen: de lange gemeenschappelijke tafels betekenen dat kleine groepjes gewoon aan het eind van een bank schuiven, geen reservering nodig of genomen. Kom opdagen, deel de tafel, en laat de Bembels komen. Een Schoppen kost ongeveer €2,50; hoofdgerechten liggen tussen de €10 en €17. Het is luid, vlot en echt oud, en als je maar één avond hebt, is dit het anker.
Een paar deuren verder, Zum Gemalten Haus (Sachsenhausen, Schweizer Str. 67) is degene die je gefotografeerd hebt gezien: bijna negentig jaar op zijn plek, de gevel en het interieur bedekt met geschilderde muurschilderingen, waardoor het de meest herkenbare van het stel is. De gedeelde-tafelsetting is net zo levendig als die van Wagner, maar voor een groter gezelschap moet je van tevoren reserveren — wandelaars passen in twee- en drietallen, niet in zessen. Glazen zijn ongeveer €2,50, hoofdgerechten €11–18.
Apfelwein-Wirtschaft Fichtekränzi (Sachsenhausen) is sinds 1849 een vast lokaal favoriet, een schoolvoorbeeld van een rustiek Frankfurter taverne met lange gedeelde banken en lage plafonds. Twee waarschuwingen, beide het waard om ter harte te nemen: het vult 's avonds snel, dus reserveer als je een groep bent, en het is alleen contant — geen kaarten, geen uitzonderingen. Glazen rond de €2,40, hoofdgerechten €10–16.
Wanneer de strook te veel wordt, is Gaststätte Atschel (Sachsenhausen) de uitlaatklep. Het serveert hartige Hessische klassiekers sinds 1849, maar de echte troef is een schaduwrijke tuin die het een echt aangename keuze voor overdag maakt, een stap verwijderd van de luidruchtigere Alt-Sachsenhausen-straatjes. Het ontvangt groepen binnen en buiten; reserveer in het weekend 's avonds. Glazen ongeveer €2,40, stevige hoofdgerechten €11–17.
Voor een groep op een mooie dag is de makkelijkste ja-optie Apfelweinwirtschaft Dauth-Schneider (Sachsenhausen), die zijn eigen Kelterei heeft — een werkende cidrerij — en een van de grootste tuinbinnenplaatsen in de wijk. De enorme hoeveelheid zitplaatsen binnen en buiten absorbeert grote gezelschappen die de kleinere zalen zouden moeten wegsturen. Glazen ongeveer €2,50, hoofdgerechten €11–18. Als je met acht bent en de zon schijnt, begin dan hier.
Alt-Sachsenhausen, minus het lawaai
De ansichtkaart-geplaveide straatjes van Alt-Sachsenhausen zijn het plaatje waar iedereen voor komt, en 's nachts kunnen ze ook het probleem zijn: dit is waar de busreizen en vrijgezellenfeesten landen, en de sfeer slaat om van gezellig naar schreeuwerig. Als je de traditie wilt zonder het volume, loop dan een stukje verder.
Apfelwein Dax (Sachsenhausen, net van de toeristische route) is het tegenprogramma: een low-key favoriet onder de lokale bevolking sinds 1984, rustiger dan de grote namen en juist daarom de makkelijkste plek om een gezelschap te plaatsen zonder wachttijd. Het schenkt ook de goedkoopste Schoppen in deze gids, rond de €2,30, met hoofdgerechten €10–15. Voor lezers die de echte buurtkroeg willen boven de busreisstraat, is dit de keuze.
Voor beginners en completisten
Sommige van deze huizen belonen een specifiek type bezoeker. Als het je eerste Apfelwein is en je wilt de drank uitgelegd krijgen in plaats van alleen voor je gezet, dan is Apfelweinwirtschaft Frau Rauscher (Sachsenhausen) de vriendelijke opstap. Vernoemd naar het brutale spugende fonteintje buiten — Frau Rauscher is een lokaal personage in brons dat voorbijgangers natspuit — schenkt het tien verschillende cidervarianten en organiseert het boekbare proeverijen, wat een toegankelijke, echt leuke introductie vormt en een goede structuur voor een groep. Glazen ongeveer €2,50, hoofdgerechten €10–16.
Aan de andere kant van de ernstschaal staat Daheim im Lorsbacher Thal (Sachsenhausen) voor de diepgravende aanpak. Het beweert de grootste appelwijnkaart ter wereld te hebben — ongeveer 250 etiketten, van eigen huis-cider tot onwaarschijnlijke flessen zoals een Estse cider-sekt — in een gebouw dat dateert uit 1803. Dit is waar de drank ophoudt een goedkope huisschenking te zijn en iets wordt dat je vergelijkt en bespreekt; de huis-Schoppen blijft goedkoop, maar de zeldzame flessen stijgen ver daarbovenuit, en de hoofdgerechten lopen van €14–22. Het verwelkomt groepen en de binnenplaats is geschikt voor grotere tafels, maar reserveer — het is een bestemming, niet iets voor tussendoor.
Voor iets met een uitgesproken lokale twist is Apfelwein Struwwelpeter (Sachsenhausen) ingericht rond Frankfurt's eigen beroemde kinderboek — het verhaal van de onverzorgde, waarschuwende Struwwelpeter werd hier geschreven — wat internationale bezoekers een eigenzinnig verhaal geeft naast de standaard Hessische borden en cider. Het is gezellig en klein, dus boek vooruit; het ontvangt groepen, maar de ruimte vult snel. Glazen ongeveer €2,40, hoofdgerechten €10–16.
Over de rivier: Bornheim en de oude stad
Cidercultuur is geen monopolie van Sachsenhausen, wat de tourgroepen ook beweren, en twee plekken maken dat duidelijk op de noordoever.
Apfelwein Solzer (Bornheim) wordt sinds 1893 door dezelfde familie gerund en ligt in de levendigere, meer residentiële wijk Bornheim, ver weg van de toeristische drukte. Het straatterras is geschikt voor grotere tafels en het is precies het soort buurtcafé dat bewijst dat de traditie stadsbreed is en geen opgezet spektakel. Glazen vanaf circa €2,40, hoofdgerechten €10–17. Kom hier drinken waar de lokale bevolking echt woont.
Voor een chiquere avond is Zum Schwarzen Stern (Altstadt, op de Römerberg) de verfijnde optie: een zit-, iets chiquere variant van Hessische gerechten en appelwijn recht op het ansichtkaartplein van de oude stad. Verwacht een uitgebreidere wijnkaart naast cider per glas, hoofdgerechten in de €16–26 range en een zaal die geschikt is voor een chic groepsdiner of een stel dat liever uitzicht heeft dan een bank. Reserveer — dit is niet de plek waar je op het einde van een tafel wordt gepropt.
De tram die schenkt
Als je liever een voorproefje neemt zonder een hele avond in één zaal te zitten, dan rijdt de Ebbelwei-Express (de Appelwijn Express tram) sinds 1977 in het weekend en op feestdagen zijn vintage rondrit door de stad. Het is een rondje van een uur door de stad met een drankje in de hand: rond €8 per persoon, inclusief een fles cider (of appelsap voor wie niet drinkt) en een zakje pretzels. Het is de leukste, minst verplichtende manier voor een groep om de traditie te proeven en het centrum in één keer te zien — reserveer een blok stoelen als je met meerdere bent. Beschouw het als een eigen uitje, niet als vervanging van een taverna; het passeert de ciderhuizen, maar schenkt niet hun gelijke.
Welke plek voor welke tafel
Als je de ultieme zaal wilt, ga dan naar Wagner. Voor een foto, Zum Gemalten Haus. Voor een grote groep op een warme dag, de tuin van Dauth-Schneider of Atschel. Voor de buurt zonder de drukte, Dax of Solzer. Voor de drank die serieus wordt genomen, Lorsbacher Thal. Voor een chique zitdiner, Zum Schwarzen Stern. Voor een eerste smaak met een gids, Frau Rauscher — of de tram, als je liever in beweging blijft. Geen van deze is moeilijk te boeken, behalve als je negeert dat vrijdag- en zaterdagavonden vroeg vol raken. Als je met meer dan vier bent, bel dan overal vooraf, behalve bij Wagner, en kom ook daar voor acht uur.
Wat betreft waar je je basis vestigt: de meeste bezoekers willen ofwel in de oude stad zijn voor de bezienswaardigheden, of een brug verder in Sachsenhausen voor de taverna's; beide werken, en de wandeling ertussen is kort. Zie de Frankfurt gids voor het bredere plaatje van de stad buiten de cider.
Praktische notities
Erheen komen. Sachsenhausen is een kwartier lopen vanaf het centrum via de Eiserner Steg voetgangersbrug, of een paar U-Bahn haltes naar Schweizer Platz of Südbahnhof. Voor Solzer, richt je op de Bornheim Mitte / Merianplatz halte van de U4. Alles in de Sachsenhausen cluster is op loopafstand van elkaar — reken op je benen, niet op kaartjes, eenmaal je de rivier over bent.
Contant geld. Neem euro's mee. Verschillende van deze taverna's werken alleen of bij voorkeur met contant geld, en Fichtekränzi accepteert niets anders. Een briefje in je zak is hier meer waard dan elke kaart.
Timing. De meeste ciderhuizen openen in de late namiddag tot de avond, niet voor de lunch; tuinen (Atschel, Dauth-Schneider) zijn de moeite waard op warme dagen, en weekendavonden vereisen bijna overal een reservering. De Ebbelwei-Express rijdt alleen in het weekend en op feestdagen, dus check de dag ervoor of je erop kunt rekenen.
Budget. Een volledige avond — drie of vier Schoppen en een hoofdgerecht — kost ongeveer €25–35 per persoon, daarom is de Bembel de eerlijke maatstaf van de stad. De tram kost ongeveer €8. Als je een verblijf plant, begin dan met een Frankfurt hotelzoeker en kies je kant van de rivier.