Ostend, Frankfurt: de Havenwijk Leert Ademhalen

Ostend begint met een tegenstrijdigheid die je vanaf de rivieroever kunt zien: een 185 meter hoge Europese Centrale Bank-toren die oprijst uit een markthal uit de jaren 1920, alsof Frankfort besloot zijn toekomst op zijn verleden te plaatsen en de naad zichtbaar te laten. De wijk ligt ten oosten van het centrum, langs de Main en de Hanauer Landstrasse, en draagt nog steeds de oude haven-en-opslaglogica in haar botten. Maar de sfeer is veranderd. Koffiebranders hebben hun intrek genomen in de lange, functionele laan die ooit door autoshows werd gedomineerd. Wijnbars hebben hun weg gevonden naar voormalige dienstgebouwen. Een voormalig ketelhuis organiseert nu feesten onder tiki-verlichting. Ostend poetst zichzelf niet op voor bezoekers, en dat is precies waarom het levendig aanvoelt.

Waar Ostend om bekend staat

Het bepalende beeld van de wijk is het ECB-complex, en de reden dat het werkt als symbool is dat het weigert glamour en last te scheiden. Het hoofdkantoor, gebouwd door Coop Himmelb(l)au en geopend in 2014-15, verrijst uit de Grossmarkthalle, de voormalige groothandelsmarkt van Frankfurt uit de jaren 1920. De oude hal werd ooit de "Gemieskirch", de groentekerk, genoemd, wat bijna liefdevol klinkt totdat je je herinnert wat er in de kelder en op de spoorwegemplacementen gebeurde. Vanaf 1941 gebruikte de Gestapo deze plek als verzamelpunt voor de massadeportatie van de Joden uit Frankfurt; tien transporten tussen oktober 1941 en september 1942 stuurden zo'n 10.050 mensen naar het oosten. Het monument bij de Grossmarkthalle houdt de overgebleven fragmenten in zicht – kelder, helling, seinhuis, voetbrug, sporen – en het openbaar toegankelijke deel langs de Philipp-Holzmann-Weg is een van de belangrijkste wandelingen in de wijk.

Dat is Ostend in één beeld: financiën, architectuur, herinnering. Maar de wijk is niet alleen haar beroemdste gebouw. Ze groeide op rond de Osthafen, de oosthaven gegraven in 1912, en rond de Hanauer Landstrasse, een brede laan die nog steeds aanvoelt alsof ze voor vrachtwagens is gebouwd, niet voor flaneurs. Zelfs nu is het de straat met de hoogste autoverkoopomzet van Duitsland, wat haar een vreemd dubbelleven geeft. Je passeert showrooms en servicehavens, dan een branderij, dan een designhotel, dan een wijnbar met een gemeenschappelijke tafel. De straat ordent zich niet tot een verhaal. Ze gaat gewoon door.

Dat is de aantrekkingskracht. Ostend probeert geen ansichtkaartenwijk te zijn. Het is een plek waar medewerkers van de centrale bank, advocaten, oude arbeidersgezinnen, studenten en creatievelingen allemaal dezelfde grote geografie bewonen zonder te doen alsof ze dezelfde menigte zijn. Overdag voelen de glazen blokken rond de ECB strak en rijk aan. 's Avonds worden de dokken ruwer en meer industrieel. Rond de Wittelsbacherallee en Ostpark kalmeren de straten tot iets groens en residentieels. De wijk is nog in volle transformatie, en je kunt de verandering blok voor blok voelen.

Eten en drinken

Als Ostend een culinaire ruggengraat heeft, is het de Hanauer Landstrasse, en de beste manier om die te lezen is door te beginnen met een worst. Gref-Völsings, opgericht in 1894, is het oude Frankforter antwoord op de vraag wat hier thuishoort. Het vond de rundvlees-only Rindswurst uit voor de joodse klanten van de stad, en serveert hem nog steeds over de toonbank aan de Hanauer Landstrasse. Bestel er een met mosterd en een broodje, eet hem staand, en je zult iets essentieels over de wijk hebben begrepen: het waardeert continuïteit, maar het kleedt het niet aan.

Vanaf daar vertelt de koffieroute het nieuwere verhaal. Aniis aan de Hanauer Landstrasse 82 is de vlaggenschip derde-golf koffiebar van het oosten, met goede filter en espresso, zelfgemaakte taarten en een grotendeels vegetarisch ontbijt en lunch. Het is het soort zaak dat hielp de verschuiving van Ostend aan te kondigen lang voordat iemand de wijk trendy begon te noemen. De sfeer is kalm, precies en een beetje zelfbewust, alsof de plaats weet dat ze werkt in een buurt die nog leert hoe ze gewild kan worden zonder decoratief te worden.

Een paar straten verder houdt Hiroshi aan de Hanauer Landstr. 125 het eten gesprek schoon en bescheiden. Het doet sushi en ramen, maar ook Vietnamese kommen, en de doordeweekse lunch is goede waarde. De ruimte is sober en vermijdt de gebruikelijke luide Aziatisch-restaurant clichés. Dat is belangrijk hier. Ostend beloont plekken die weten hoe direct te zijn.

Drinken heeft ook zijn eigen tempo gevonden. East Grape, verscholen in de Louis-Appia-Passage, is de meest serieuze wijnbar: meer dan 150 flessen, sterk in Riesling en herontdekte druiven, en een grote gemeenschappelijke eikenhouten tafel die de kamer meer een gesprek dan een voorstelling laat voelen. De Hessische hapjes – vooral Spundekäs met pretzels – houden het geworteld in de regio. Marmion aan de Lindleystrasse is kleiner en stiller, met Duitse, Franse, Oostenrijkse en Italiaanse wijnen zonder veel poespas. Voor iets speelbaars transformeert Trinkhalle aan de Obermainanlage een retro-kiosk idee in een cocktailbar met DJ-avonden, terwijl Sandbar aan de Sandweg richting Nordend uitwijkt met een ronde bar, loungesfeer die net los genoeg aanvoelt voor een laat glas.

Uitgaan

Ostends nachten zijn niet automatisch; ze zijn evenementgestuurd, wat de reden is dat ze beter kunnen aanvoelen dan een wijk met een gegarandeerde uitgaansstrip. De hoofdlocatie is Fortuna Irgendwo aan de Hanauer Landstrasse 192, in een ketelhuis uit 1908 dat ooit de legendarische King Kamehameha-club huisvestte. Tegenwoordig heruitvindt het de schelp als een mediterrane fantasie: Riviera-kleuren op de muren, een zwembad, een tikibar, en een programma dat schommelt tussen R&B, elektronische nachten, live concerten en performance. Het is het soort plek dat je eraan herinnert dat Frankfurt je nog steeds kan verrassen als je de kalender controleert voordat je gaat.

Het meer betrouwbare avondritme is lager in toon en verzorgder. Het dakterras bij Oosten aan de Main is de kenmerkende zonsondergangslocatie van de wijk, en de dakterras- en lobbybars in het 25hours Hotel The Goldman – Oost Bar en Goldman Bar – doen goed werk om de oostkant als een uitkijkpunt te laten voelen in plaats van een achterafbuurt. Vanaf daar vormen de ECB-toren, de rivier en de bankenskyline zich op een manier die de stad nieuw samengesteld doet lijken. Voeg East Grape, Marmion en Trinkhalle toe, en Ostends nachtleven wordt minder een enkele grote avond uit dan een beweging tussen goed gekozen kamers met goede drankjes en een gevoel van plaats.

Dingen om te doen / wat te zien

De westelijke rand van Ostend behoort tot de dierentuin, en het is een van die instellingen die een wijk gemakkelijker bewoonbaar maken. Frankfurt Zoo, aan de Bernhard-Grzimek-Allee 1, werd opgericht in 1858 en is de op een na oudste dierentuin van Duitsland. Het herbergt meer dan 4.000 dieren van ongeveer 510 soorten op ongeveer 11 hectare, wat betekent dat het compact genoeg is voor een halve dag zonder gehaast te voelen. Het Grzimek-Haus, een van de grootste nachtdierenhuizen van Europa, en het honderdjarige Exotarium geven het een goede ouderwetse zoölogische charme. Het feit dat het direct naast zijn eigen Zoo U-Bahn-station ligt, zorgt ervoor dat het in de stad verweven is in plaats van verborgen.

Als de dierentuin het meest kindvriendelijke anker van Ostend is, is Ostpark de alledaagse long. Het park beslaat ongeveer 32 hectare en werd in de jaren 1920 aangelegd onder tuindirecteur Max Bromme als recreatiegebied voor havenarbeiders. De Ostparkweiher-vijver ligt in het midden, en de ongeveer 2 kilometer lange hardloopronde is een vertrouwd circuit geworden voor Frankforter lopers. De Michaeligarten-biergarten ligt direct aan het water, precies waar je een biertje wilt na een ronde: niet te ceremonieel, niet te ver van de stad, en met voldoende groen om je heen om de havenwijk even zacht te laten aanvoelen.

Beneden bij het water geven de Osthafen en het Mainuferpad je het uitzicht dat verklaart waarom mensen steeds terugkomen naar deze kant van de stad. De skyline is vrij, de rivier is vrij, en de compositie is beter dan veel betaalde uitkijkpunten omdat het het gevoel van een werkende wijk omvat in plaats van een podium. Bij zonsondergang maken de toren, het water en de beweging van het pad Ostend tot een plek in transitie in plaats van een plek die al heeft besloten wat het is.

Voor een meer culturele stop is Naxoshalle aan de Waldschmidtstrasse een van die verbouwingen die eerlijk over haar verleden voelt. De monumentale fabriekshal uit 1906/07 van de oude Naxos-Union slijpsteenfabriek huisvest nu Theater Willy Praml en organiseert evenementen waaronder het Nippon Connection Japanse filmfestival. Het is een herinnering dat Ostends industriële architectuur niet wordt uitgewist maar herbestemd, hal voor hal. En als je de ECB van binnen wilt zien in plaats van over de rivier, biedt de bank gratis rondleidingen aan van het hoofdgebouw en het monument. Je moet ruim van tevoren boeken en een paspoort of identiteitskaart meenemen, maar het bezoek is de planning waard als je erom geeft hoe een stad haar moeilijke geschiedenis draagt.

Winkelen

Winkelen in Ostend is niet het punt, wat deel uitmaakt van het punt. Hanauer Landstrasse blijft de straat met de hoogste autoverkoopomzet van Duitsland, en de door showrooms verlichte schaal van de laan geeft de hele wijk een licht functioneel, licht futuristisch gevoel. Maar het winkelverhaal hier gaat niet over modestraterieën. Het gaat over een praktisch ecosysteem: designstudio's, koffiebranders en delicates zaken verscholen tussen het metaal en glas, en buurtspecialisten in de residentiële straten rond de Wittelsbacherallee en Habsburgerallee.

Voor eetbare souvenirs is Gref-Völsings de voor de hand liggende stop. Zijn runder Rindswurst is zo lokaal als het maar kan, en als je iets wilt dat Frankfurt zegt zonder de gebruikelijke clichés, is dat het. Ostend is waar je een zak koffie koopt bij een brander en een worst bij een vijfde-generatie slager. Als je een grotere winkeltocht wilt, is de Zeil slechts een paar U-Bahn-haltes westwaarts, en Bornheims Berger Strasse is een korte tramrit noordwaarts. Ostend zelf blijft het liefst nuttig.

Waar te verblijven in Ostend

Ostend werkt goed als uitvalsbasis omdat het je ruimte geeft zonder je afgesneden te laten voelen. De blikvanger voor karakter is het 25hours Hotel The Goldman aan de Hanauer Landstrasse 127, een designhotel met ongeveer 97 kamers, kunstgedreven interieurs, een Isoletta-restaurant, de Oost Bar en de Goldman Bar op het dak. Het ligt dicht bij de ECB en geeft je dat oostkant skyline-gevoel dat de transformatie van de wijk leesbaar maakt van ontbijt tot laatste drankje.

Voor een meer op vervoer gericht verblijf is INNSiDE by Meliá Frankfurt Ostend direct bij Ostbahnhof, en het stationsgebied heeft ook een solide cluster van goede prijs-kwaliteitverhouding moderne ketens en hostels, waaronder een B&B Hotel, een a&o hostel en een ibis budget. Dat maakt de wijk bijzonder geschikt voor families en budgetbewuste reizen. De beste plekken zijn nabij Ostbahnhof voor verbindingen en de nieuwbouwblokken, of rond Ostpark en de groene Wittelsbacherallee voor een rustiger, meer residentieel gevoel op een tramrit van de drukte. De afweging is simpel: je staat niet op de stoep van de Altstadt of de Sachsenhausen-appelwijnkroegen, maar je krijgt een betere prijs-kwaliteitverhouding, moderner Frankfurt.

Rondkomen

Ostend wordt aan elkaar geregen door Ostbahnhof, en dat is het station dat je eerst leert kennen. Het wordt bediend door U6 en U7, plus de S-Bahn, regionale treinen en bussen, met tram- en bushaltes bij Ostbahnhof/Honsellstrasse. De halte Zoo op dezelfde U-Bahn-lijnen brengt je naar de westelijke rand en de dierentuin zelf, terwijl Konstablerwache en Alte Oper slechts een paar minuten verder zijn met de trein. Dat betekent dat het centrum dichtbij genoeg is om casual te gebruiken, ook al voelt de wijk zelf nog verspreid aan.

Langs de havenas is tramlijn 11 de makkelijkste manier om te bewegen tussen het ECB-gedeelte en de dokken, met een halte bij Osthafenplatz direct buiten het 25hours Goldman. Die tram is de stille organisator van de wijk. Ostend is geen plek die je van begin tot eind te voet aflegt, tenzij je zin hebt in een lange, ietwat blootgestelde wandeling. De lanen zijn breed, en de wijk beloont hoppen in plaats van marcheren. Toch zijn het rivierpad en de Ostpark-lus beide heerlijk te voet, vooral als je de schaal van de plek wilt begrijpen in plaats van er alleen doorheen te gaan.

Frankfurt Airport is ongeveer 20 tot 25 minuten verwijderd via de S-Bahn vanaf het Hauptbahnhof, dat een korte sprong westwaarts is, of per directe taxi. De veiligheid is over het algemeen prima en residentieel, met de gebruikelijke grote-stadsalertheid rond Ostbahnhof en de rustiger dokstraten laat op de avond. Ostend is geen wijk die voorzichtigheid vereist, maar aandacht. Het is beter langzaam te lezen, één laan tegelijk.